مجاهد مجازی

(وب نوشت های مهندس مهدی حق وردی طاقانکی )

متولی نظارت بر بازی های رایانه ای و مسابقات آن ؟
ساعت ٧:٠۱ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ۱۳۸٦/٤/۱٤  

ولادت با سعادت دخت نبی اکرم ،حضرت فاطمه(س)مبارک باد.

******

 

 

متولی نظارت بر بازی های رایانه ای و مسابقات آن ؟

 

پیشرفت علم بر تمام شئونات زندگی بشر تاثیر گذاشته حتی بر بازی های کودکان و جوانان.

ورود بازی های ویدیویی باعث شده بازی ها از فضای حقیقی به فضای مجازی وارد شود . این پدیده همچون دیگر ساخته های دست بشر، همان دو روی سکه را دارد که یک روی آن استفاده صحیح و مفید در جهت کمک به رشد و سعادت بشر است و روی دیگر آن استفاده نادرست است که باعث انحراف می شود.

هر چند که هدف اولیه تمامی بازی ها ویدیویی سرگرمی است اما اهداف ثانویه نیز در بازیها دیده می شود که گاه بسیار عیان و آشکار و گاه به قدری  مخفی است که بسیاری آن را نه توطئه ،  بلکه توهم توطئه می پندارند  از این اهداف می توان به القائات فرهنگی ،مذهبی و سیاسی اشاره کرد.

مواردی چون جنایت و خشونت ، برهنگی و ابتذال  اخلاقی ، طغیانگری و سرکشی ، ترویج مادی گرایی ،ارائه تصویری نامناسب و گاه موهن و اهانت آمیز از ادیان الهی به خصوص دین مبین اسلام و...

 

و دقیقا به همین دلیل است که بسیاری از کارشناسان  پدیده بازی های ویدیویی را نه یک سرگرمی بلکه محصول فرهنگی و گاه آن را یک رسانه تلقی و نظارت بر آن را گوشزد می کنند.


و با همین رویکرد است که بسیاری از کشورها به خصوص کشورهای پیشرفته دست به ایجاد نهادهای نظارتی برای کنترل و نظارت بر بازیهای ویدیویی با توجه به ارزشهای سیاسی ، فرهنگی و عقیدتی  خود نموده اند.

کشورهایی چون استرالیا،آلمان، انگلستان، کاندا،ژاپن و حتی ایالات متحده آمریکا و... که بعنوان مثال به چند مورد اشاره می شود. 

استرالیا: : در این کشور، بازی‌های ویدئویی توسط(OFLC) اداره کلاسه‌بندی فیلم و ادبیات رده‌بندی می‌شود که کار نظارت بر دیگر رسانه‌ها را بر عهده دارد. 

آلمان: بازی‌های ویدئویی در آلمان، مانند دیگر رسانه‌ها، در معرض سانسور یا استانداردهای کیفیت است که نسبت به دیگر اعضای اتحادیه اروپا سخت‌گیرانه‌تر است و این کار توسط  BPjMصورت می گیرد.

 

ژاپن: از سال 2002، مؤسسه‌ای غیر دولتی به نام CERO بازی‌ها را بررسی کرده، رده سنی مناسب برای بازی‌های ارسالی پیشنهاد می‌کند.

انگلستان:مسؤول اصلی انتشار بازی‌های انگلیسی به نام ELSPA در سال 1994 سیستم رده‌بندی داوطلبانه‌ای معرفی کرد. به دنبال این رده‌بندی‌ها، سیستم رده‌بندی PEGI در سال 2003 در اروپا تشکیل شد.

ایالات متحده آمریکا: در آمریکا، سیستم رده‌بندی ESRB در سال 1994 به وجود آمد و همتای سیستم MPAA در صنعت فیلم بود. در حال حاضر اکثریت قریب به اتفاق بازی‌های ویدئویی دارای رده‌بندی ESRB هستند تا والدین محتویات بازی‌هایی را که کودکان‌شان خریده‌اند یا می‌خواهند بخرند، بدانند.

 

کانادا: استان‌های مختلف رسماً سیستم رده‌بندی ESRB را پذیرفتند.

چین: برای حفظ امنیت ملی خود بازی های رایانه ای را سانسور می کند ، دولت چین کمیته ای برای نظارت بر بازی های رایانه ای تشکیل داده تا واردی را که نامناسب تشخیص داده می شود از این بازی ها سانسور کند.

همچنین در کشورهای دیگری چون کره جنوبی،آرژانتین و ایتالیا اقدامات مشابهی انجام شده است.[1] 

با توجه به مصادیقی که ذکر شد بسیاری از کشورهای در جهت نظارت و کنترل بازیهای رایانه ای اقداماتی انجام داده اند ولی متاسفانه در کشور ما با گذشت چند سال از ورود این بازیها به کشورمان اقدامات جدی و قاطعی صورت نگرفته است.

هیچ رده بندی سنی وجود نداشته و کودکان به راحتی به بازیهای بزرگسالان دسترسی دارند بسیاری از بازیهایی که حتی در کشورهای غربی به دلایل اخلاقی ممنوع شده مانند"سرقت بزرگ اتومبیل: سن آندریاس"  به راحتی به فروش می رسد و گاها جزء بازیهای پر طرفدار کودکان نیز می باشد یا در یکی از ورژنهای بازی دلتا فورس که در آن کاربر باید به ایران حمله کند به راحتی و هیچ ممنوعیتی در ایران به فروش می رسد.

متاسفانه هنوز در کشورمان صنعت بازی های رایانه ای متولی خاصی نداشته و کارهای متفرقه و جسته و گریخته ای توسط ارگانهای مختلف صورت  می گیرد.

تشکیل یک گروه تخصصی فعال  در زمینه طبقه بندی محتوایی و سنی و نیز نظارت بر سایر فعالیت های حوزه بازیهای ویدیویی در وزارت ارشاد و فرهنگ اسلامی ضروری به نظر می رسد.

هر چند که این بازیها از راههای مختلف وارد بازار ایران می شوند و در منازل و حتی گیم نت ها مورد استفاده قرار می گیرند اما این مهم زمانی بسیار جدی تر و تعجب بر انگیز تر می شود که شرکت های بین المللی مانند ال جی وسامسونگ  متولی برگزاری بازیهای رایانه ای در کشور می شوند و برخی از گیمرها را نیز با هزینه خود به مسابقات جهانی مسابقات بازی های رایانه ای ارسال می کنند.

بعنوان مثال شرکت ماد ایران نماینده انحصاری مسابقات جهانی eswc  در ایران بوده و تا کنون چندین دوره این مسابقات را برگزار کرده و در  سال 2004 هفت بازیکن، سال 2005 سه بازیکن و سال 2006 چهار بازیکن برتر از ایران در مسابقات نهایی فرانسه شرکت نمودند و امسال نیز سه بازیکن منتخب به این مسابقات اعزام خواهند شد. و یا شرکت سام الکترونیک نماینده مسابقات wcg  که حامی جهانی این مسابقات شرکت سامسونگ می باشد که مرحله فینال کشوری مسابقات 2006 در دانشکده مدیریت دانشگاه تهران برگزار شد.

به نظر شما واقعا شرکت های بین المللی خواستار فعالیت صرف فرهنگی هستند؟

از سوی دیگر چند وقتی است که خبر تاسیس انجمن بازی‌های رایانه‌ای  از سوی سازمان تربیت بدنی به گوش می رسد و بنا بر گفته بعضی از سایتها به احتمال زیاد از این پس گیم‌نت‌ها با نام"باشگاه‌بازی‌های رایانه‌ای" و تحت نظر سازمان تربیت‌بدنی و فدراسیون ورزش‌های همگانی به فعالیت پرداخته و در این خصوص موظفند خود را با دستورالعمل صدور مجوز تاسیس باشگاه‌های ورزشی انطباق داده و استانداردهای موجود در این عرصه را رعایت کنند.

همچنین به نقل از برخی منابع به گفته یکی از مقامات این انجمن، انجمن بازی‌های رایانه‌ای یک تشکل کاملا حقوقی و دولتی است که وظیفه برگزاری مسابقات ملی و بین‌المللی بازی‌های رایانه‌ای را برعهده می‌گیرد. اما آن‌طور که به‌نظر می‌رسد با آغاز فعالیت انجمن بازی‌های رایانه‌ای گیم‌نت‌ها نه‌تنها به‌عنوان یک بنگاه اقتصادی بلکه به‌عنوان یک نهاد اجتماعی- فرهنگی که وظیفه خدمات‌رسانی در عرصه ورزش را نیز دارند، محسوب می‌شوند. به ‌این ترتیب، هم‌زمان با برگزاری مسابقات بازی‌های رایانه‌ای توسط فدراسیون ورزش‌های همگانی، به نوعی سازمان تربیت‌بدنی نیز به‌طور رسمی یکی از متولیان این حوزه خواهد شد.[2]

 ولی به دلایل مختلف به نظر نمی رسد سازمان تربیت بدنی بتواند متولی اصلی صنعت بازی های ویدیویی شود.

1-هر چند که عنوان بازی به همه بازی های ویدیویی اطلاق می گردد ولی با توجه به تقسیم بندی بازیها که علاوه بر بازی های ورزشی(Sports) بازیهای دیگری نیز وجو دارد که ارتباط ماهوی با سازمان تربیت بدنی ندارد مانند:

 

بازی های جنگی استراتژی war stratjic ، اکشن - ماجرایی ActionAdventure  ، آموزشی Educational ،شبیه‌سازی Simulation ،شبیه‌سازی فضایی Space simulation ،راهبردی(استراتژی) Strategy  ،مخفی کاری Stealth Action و...

2-نظر به اینکه بازی های ویدیویی نه یک بازی و سرگرمی صرف ، بلکه یک کالای فرهنگی و یک رسانه با خصوصیات و ویژگیهای خاص خود می باشند که ظرائف آن فقط بر کسانی که در این عرصه فعالیت دارند آشکار می باشد و چنانچه افراد غیر مطلع در این زمینه وارد شوند می تواند خسارات جبران ناپذیری به فرهنگ عمومی جامعه وارد کند مثل برگزاری مسابقات بازی های رایانه ای که با حمایت سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران  برگزار شد و در آن مسابقه بازی هایی چون Counter Strick نیز قرار داشت[3] که بنا به گفته بسیاری جز بازی های دارای القائات سیاسی می باشد و قرار دادن این بازی جز لیست بازیها نتیجه جز رسمیت دادن و ترویج استفاده کاربران برای انجام این بازی را ندارد.

از سوی دیگر سازمانهای دیگری نیز دست به اقدامات در این زمینه زده اند مانند  وزارت بازرگانی، وزارت صنایع و معادن،وزارت آموزش و پرورش، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و کانون پروش فکری کودکان و نوجوانان و .....

که همین امر نیز خود باعث ایجاد مشکلات فراوانی شده است به عنوان مثال علی اکبر ملات‌‏بار، از دادسرای ارشاد قوه قضائیه ، در اولین جلسه شورای راهبری کارگروه بازی‌‏های الکترونیکی با حضور فعالان دولتی حوزه بازی‌‏های الکترونیکی در شورای عالی اطلاع رسانی برگزار شد.گفت: با توجه به مشخص نبودن نهاد ناظر برای این موضوع، سردرگمی‌‏های زیادی وجود دارد.[4]

 

با توجه به آنچه که ذکر شد به نظر می رسد:

1-می بایست یک نهاد عالی فرهنگی مسئولیت سیاست گذاری کلان و نیز هماهنگ کننده بین سازمان مختلف را بر عهده داشته باشد که به نظر می رسد شورای عالی اطلاع رسانی محملی قانونی برای این امر باشد به شرط فعال بودن که به نظر می رسد با تشکیل کار گروه بازیهای رایانه ای و تشکیل جلساتی تحت عنوان جلسه شورای راهبری کارگروه بازی‌‏های الکترونیکی اولین قدم در این راه برداشته شده است.

اقداماتی از جمله هماهنگ کننده در زمینه سازمانهای فرهنگی  که می توانند در زمینه تولید بازی فعالیت کنند یا در حال فعالیت هستند مانند سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ، وزارت صنایع و معادن ، سازمان تبلیغات اسلامی ، انجمن اسلامی دانش آموزان ،فرهنگسراهای شهرداری، انجمن هنرهای تجسمی انقلاب و دفاع مقدس  و...

 

و نیز هماهنگی میان سازمانهای نظارتی و قضایی مانند اداره کل نظارت بر اماکن عمومی ناجا و قوه قضاییه

2-می بایست یک نهاد یا سازمان به عنوان متولی امور اجرایی و نظارتی بر این امر باشد که با توجه به ماهیت موضوع و نیز تجربیات برخی کشورها در این زمینه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از لحاظ ماهوی نزدیکترین قرابت را با این موضوع دارد که می بایست امور ذیل توسط این نهاد پیگیری شود.

 

الف: تایید محتواو سناریو بازی‌هایی که در داخل کشور تولید خواهند شد.

ب:نظارت و تایید محتوایی بازیهای وارداتی به داخل کشور

ج:تهیه و اجرایی نمودن یک رده بندی خاص بازی های ویدیویی مانند سایر کشورها

د:نظارت بر اعزام گیمرها از طرف کشور ایران برای شرکت در مسابقات جهانی بازی های ویدیویی

ه:نظارت و کنترل بر مسابقات بازی های ویدیویی که توسط ارگانهای یا سازمانهای داخلی و یا توسط شرکت های خارجی برگزار می شود.

 

که در این میان نیز سازمان تربیت بدنی استعداد و توانایی مناسبی در جهت برگزاری مسابقات بازی های ویدیویی ورزشی در کشور خواهد داشت .

و یا وزارت آموزش و پرورش در جهت برگزاری بازیهای ویدیویی آموزشی

و یا حتی سازمانهای نظامی در جهت برگزاری بازیهای جنگی استراتژی که همانند تجربه برخی از کشورها باعث افزایش قدرت و کارایی نیروهای نظامی خواهد شد.


 

[1] مناقشه بازی‌های ویدئویی، نیما حجازی- دنیای کامپیوتر و ارتباطات، چهارشنبه، ۱۸ بهمنماه ۱۳۸۵

[2] - بازی‌های الکترونیکی متولی ندارد، پریسا خسروداد، سایت تحلیل وضعیت فناوری اطلاعات در ایران،2مهر 85

[3] - نخستین دوره مسابقات بازی‌های رایانه‌ای تهران آغاز شد، فاوا نیوز، جمعه  22 دی 1385

[4] -گامی در جهت هماهنگی فعالان بازی های رایانه ای و الکترونیکی برداشته شد .خبر گزاری کار ایران ،تاریخ :26/10/1385