مدیریت مقاومت مردمی در فضای مجازی

مدیریت مقاومت مردمی در فضای مجازی
مقدمه

انقلاب فناوری و اطلاعات، عملیاتهای نظامی و روانی را دچار تحولات عظیمی کرده، و عملیاتهای روانی به تنهایی و یا در همراهی تنگاتنگ با تهاجمات نظامی بویژه در فضای مجازی و سایبر به ابزار قدرتمندی در جهت تضعیف و حتی نابودی حکومتها، دولتها و فرهنگها بدل شده است.

اینترنت به دلیل داشتن ویژگیهای خاص خود، برد و مخاطب بسیار زیادی دارد؛ رسانهای که با سرعت زیاد در حد گیگا بایت در ثانیه اطلاعات را منتقل میسازد و در عین حال بسیار ارزانتر و آسانتر از برخی از رسانه های سنتی میتواند مورد استفاده قرار گیرد. فرستادن پیام با اینترنت بسرعت به سمت آسان شدن پیش میرود. بنابراین از اینترنت میتوان به عنوان جامع ابزار عملیات روانی نام برد.

هر چند اینترنت به علت ساختار غیر متمرکز امکان استفاده و بهره برداری را به کشورهای جهان سوم و در حال توسعه داده است، امریکا به دلایلی چون زیر ساختها، موقعیت برتر و ویژهای در فضای سایبر به خود اختصاص داده است؛ موقعیتی که شکل جدیدی از هژمونی امریکا را به نمایش گذاشته است و از آن در راستای عملیات روانی خود بهره میبرد. بنابراین مبارزه در این فضا صرفا به صورت کلاسیک و متقارن امکانپذیر نیست بلکه باید با رویکرد نبرد نامتقارن در مقابل آن ایستاد.

همان گونه که در فضای واقعی وقتی قلمرو و مرزهای کشوری مورد هجوم قرار میگیرد، دفاع از سرزمین دیگر وظیفه خاص نیروهای نظامی و مسلح نیست، بلکه به وظیفه و تکلیف عمومی برای تمام افراد جامعه بدل میشود، استفاده از این عزم ملی برای مقاومت و مدیریت آن با رویکرد نبرد نامتقارن میتواند بزرگترین سرمایه در جهت حفظ استقلال تلقی شود. چنانچه از دیدگاه اسلامی به این مسئله یعنی مقاومت مردمی و جهاد نگاهی بیندازیم در فضای مجازی نیز میتوان با مدیریت مقاومت مردمی با رویکرد نبرد نامتقارن به رویارویی با تهاجمات سایبری پرداخت؛ امری که از آن با عنوان جهاد مجازی یاد میشود.


مبانی نظری
واژه سایبر از لغت یونانی (Kybernetes ) به معنی سکاندار یا راهنما مشتق شده است. نخستین بار این اصطلاح “سایبرنتیک” توسط ریاضیدانی به نام “نوربرت وینر” (Norbert Wiener) در کتابی با عنوان “سایبرنتیک و کنترل در ارتباط بین حیوان و ماشین ” در سال ۱۹۴۸ بهکار برده شده است. “سایبرنتیک” علم مطالعه و کنترل ساختها در سیستمهای انسانی، ماشینی (و کامپیوتر ها) است.

سایبر پیشوندی است برای توصیف شخص، شی، فکر و یا فضایی که به دنیای کامپیوتر و اطلاعات مربوط است.

اصطلاح “فضای سایبر” را نخستین بار “ویلیام گیبسون” (William Gibson ) نویسنده داستان علمی تخیلی در کتاب “نورومونسر” (Neuromoncer ) بهکار برده است. فضای مجازی در واقع محیطی است، شامل بر شبکههای آن- لاین (on line) کامپیوتری که در لحظه به مبادله اطلاعات با یکدیگر می پردازند. این فضا شامل فرهنگی است، که میان کاربران آن ایجاد میشود. طبق دیدگاه جبرگرای رسانهای و آن گونه که “کاستلز” مطرح می کند، ارتباطات کامپیوتری،(Computer Mediated Communication: CMC) تکنولوژی، رسانه و در نهایت موتور تغییرات اجتماعی است. این ارتباطات نه تنها روابط اجتماعی را میسازد، بلکه فضایی است که در آن روابط اجتماعی رخ میدهد (محمد سروی زرگر، بی تا).


سیاست های فرهنگی اینترنت
دو دیدگاه در زمینه فضای مجازی و اینترنت وجود دارد: برخی چون «نیکولاس نگرو پونته» معتقد است شبکه تله ماتیک (ارتباط راه دور و انفورماتیک) مرحله بعدی امپریالیسم امریکایی نیست؛ بلکه گستره و قلمرو آزاد است که کثرت گرایی جهانی را تسریع و تشویق می کند (بوسا ابو، ۱۳۸۵، ص ۱۶۹).

آرپا نت به گفته نگرو پونته «شبکه ای از پردازشگرهای ناهمگن» است و همان طور که «بروس استرلینگ» شرح می دهد «این شبکه از هیچ گونه اقتدار مرکزی برخوردار نیست ». از سوی دیگر نگرو پونته معتقد است «استعمارگری محصول تفکر متمرکز است. در دنیای نامتمرکز چنین چیزی وجود نخواهد داشت» (بوسا ابو، ۱۳۸۵، ص ۱۷۲) و شبکه اینترنت از بنیاد در مقابل هر نوع امپریالیسم فرهنگی مقاومت میکند. از سوی دیگر به گفته گانکل (Gunkel) این نظریه، که اینترنت موجب قدرت بخشی چند فرهنگی خواهد شد، اسطوره و افسانه ای بیش نیست؛ زیرا این فناوری از لحاظ شکل و محتوا، مرکز ثقل درونی سنتهای امپریالیسم فرهنگی را تشکیل می دهد (بوسا ابو، ۱۳۸۵، ص۲۱).

اینکه استعمارگری لزوما با تفکر تمرکز گرا همراه است ساده انگارانه است تمرکززدایی به خودی خود و در مقابل سلطه فرهنگی قرار ندارد،بلکه به عنوان یکی از راهبرد های اداره مستعمرات موجود است و استمرار دارد (بوسا ابو، ۱۳۸۵، ص۱۷۲).

فناوریها هرگز خنثی و بیطرف نیستند. همانطور که سیمون پنی (Simon Penny) یادآور می شود تکنولوژی ها همواره محصول فرهنگ خاص است. در نتیجه فناوریها هموارهتوسط ایدئولوژیها و غایت شناسیهای متمایز، اطلاع رسانی و تقویت می شود. اینترنت بویژه محصول وزارت دفاع امریکاست و معماری و تفاهمنامه های آن برای مقاصدی غیر از قدرت بخشی چند فرهنگی و همکاری توسعه یافته است. (بوسا ابو، ۱۳۸۵، ص ۱۸۱).

باید مد نظر قرار داد که این سخنان بدین معنا نیست که این شبکه عملا نمی تواند رهایی خود را از دام تبار شناسی متعلق به خودش آغاز کند؛ هر چند باید به نسب و پیا مد آن توجه جدی شود.


مقاومت و بسیج مردمی
ویژگی در حال تکوین ارتباطات امروز، همانند پدیدة جذب نیروهای مردمی، تغییر دادن الگوهای بسیج مردمی است. هم ابزارهای مشارکت و هم اهداف نبردها تغییر کرده است. بسیج عمومی نوین، یک شبکه ارتباطی داردکه از فضای سیبرنتیک سرچشمه میگیرد و تأثیری مستقیم بر واقعیت مادی (بیرونی) دارد.

این تحول، گرچه هنوز در مراحل اولیه است، تأثیر روزافزونی بر چگونگی هدایت نبرد خواهد داشت؛ بسیج امروزی ممکن است گردآمدن انبوهی از سربازان را در پی نداشته باشد، که سراسر قاره اروپا را در نوردند؛. اما موجب ظهور خیزش زیر زمینی و پنهانی میشود که آثار قابل توجه آن هر روز در میدان نبرد به نمایش در میآید. (اُدری – کورت کرونین، ۱۳۸۶).

استفاده از فضای سایبر در شکلهای مختلف به منظور مقاومت، مدتهاست که به راه افتاده است.یکی از روشها سازماندهی تظاهرات و اعتراضات مردمی است. شاید بتوان جنجالی ترین این نوع سازماندهی را تظاهرات ضد جهانی سازی در سیاتل نام برد. سومین کنفرانس وزران سازمان تجارت جهانی در سال ۱۹۹۹ که در شهر سیاتل برگزار شد، کنفرانسی که با شکست به پایان رسید. هزاران نفر در اعتراض به روند جهانی سازی در این شهر گرد آمدند و تظاهرات کردند که این تظاهرات با درگیری پلیس و گارد ملی مورد توجه جهانیان قرار گرفت.

از چند هفته مانده به جنگ عراق تا پایان آن میلیون ها نفر در سراسر جهان با برپایی تظاهرات و راهپیمایی در صدها شهر دنیا به مخالفت با جنگ امریکا و انگلیس علیه عراق پرداختند تصور اینکه تظاهرات در ۶۰۰ شهر جهان بدون هماهنگی و سازماندهی متمرکز صورت گرفته باشد، مشکل است. بخش عمده ساماندهی این تظاهرات، توسط گروه های صلح طلب و با استفاده از اینترنت صورت گرفته است ( ضیایی پرور، ۱۳۸۶ ب ، ص ۲۰۵).

داستان توموهیتوکوبو، جوان ۱۸ ساله ژاپنی، که ساماندهنده تظاهرات ضد جنگ از طریق اینترنت بود، بسیار شگفت آور است. هنگامی که «کوبو» دعوتنامه هایی بر ضد جنگ عراق می فرستاد، امیدوار بود اندکی از دوستان آشنایانش به او پاسخ مثبت دهند، اما هنگامی که بیش از ۱۵۰۰ نفر از اقدام وی حمایت کردند با یکی از بزرگترین شگفتیهای دوران زندگی خود روبه رو شد. او و همکلاسیهایش برای این کار از طریق تلفن و فرستادن ایمیل اقدام کردند و به این نتیجه باور نکردنی دست یافتند. کوبو برای این کار تنها نبود. با وجود ظاهر آرام، مردم ژاپن با استفاده از اطلاعات اینترنت،فعالیتهای فراوانی بر ضد جنگ انجام دادند ( ضیایی پرور، ۱۳۸۶ ب، ص ۲۱۲). هم چنین در جنگ ۳۳ روزه لبنان و جنگ ۲۲ روزه غزه نیز شاهد اقدامات مشابه بودیم.


عملیات روانی مجازی دشمن
هم اکنون استفاده از فناوری اینترنت در جهت عملیات روانی به یکی از کاراترین ابزار رسانههای غرب بدل شده است. اینترنت می تواند با چهار عامل، تحول و انقلابی در عملیات روانی پدید آورد: ایجاد شبکه روانی اینترنت، هماهنگی، اجرا و تحلیل تأثیر و کارایی روند عملیات روانی (عاصف، ۱۳۸۴، ص ۳۷).

از سوی دیگر فرستادن پیام با اینترنت بسرعت به طرف سوی آسانتر شدن پیش میرود. بنابراین از اینترنت میتوان به عنوان جامع ابزار عملیات روانی نام برد.

آنجلا ماریا لانکو (۱۳۸۶) درباره استفاده امریکا از اینترنت در راستای عملیات روانی می گوید:« امروزه، برای ارتباط با مردم باید با استفاده از عملیات روانی و محیط اطلاعات پیشرفته بینالمللی به اذهان آنان نفوذ یافت اینترنت همان گونه که رسانهای با توان تأثیرگذاری بالقوه و روزافزون است، میتواند برای عملیات روانی نیز ابزار مناسبی باشد.

طبق گفته تحلیلگر عالیرتبهای، میدان جنگ کنونی، افکار و اذهان مردم است و معیار برد و باخت به فرهنگ هر جامعه بستگی دارد. در واقع، سلاحهای کشتارجمعی ما سلاحهای انفصال جمعها است و در حال حاضر، مناطق جمعی ما گزارشهای خبری در اینترنتند… اگر به اینترنت از جنبه مخاطب و اهداف بنگریم، ظرفیتهایش به منزله ابزاری برای اجرای عملیات روانی افزایش مییابد… اینترنت چه برای اهداف تهاجمی و چه برای اهداف دفاعی استفاده شود، ابزار بسیار مهمی برای اجرای عملیاتهای روانی به شمار میرود و باعث میشود تا نیروهای استفادهکننده از این رسانه به تواناییها و برتریهای اطلاعاتی چشمگیری دست یابند. کاملاً واضح است که دولت یا نهادی که کنترل، مدیریت و سازماندهی اطلاعات را در دست دارد، همواره قدرتمندترین است.

با توجه به فرصتها و امکاناتی که اینترنت ارایة میکند برای استفاده از این رسانه، گزینههای متعددی در اختیار است بویژه وزارت دفاع میتواند از طریق اینترنت به اهداف جنگهای غیرمتعارف پی ببرد؛ تبلیغات خصمانه و اطلاعات غلطی را به نقاط دیگر بفرستد یا با تبلیغات و اطلاعات فرستاده شده مقابله کند. طی بحران کوزوو، جاناتان سپالتر، افسر اطلاعاتی اسبق آژانس اطلاعاتی امریکا گفت: «ملاک موفقیت [این آژانس] نه میزان تبلیغات انجام گرفته بلکه میزان اقدامات صورت گرفته علیه آن تبلیغات است.» اگر اینترنت به منزله منبع اطلاعاتی پذیرفته شود و در طرحریزیها و عملیات به صورت نظام مند از آن استفاده شود، میتواند در مدیریت منازعه و تضمین موفقیت سیاست خارجه امریکا نقش مهمی داشته باشد» ( لانکو، ۱۳۸۶).

رئیس بخش روابط عمومی دفتر وزارت خارجه اسرائیل در مورد با تأثیر اینترنت در طی جنگ ۳۳ روزه میگوید: « اینترنت اکنون شایعترین راه برای فرستادن اخبار و شکل دهی افکار میلیونها تن در جهان است. مشکل ما این است که رسانهها مصیبتهای مردم لبنان را به شکل گستردهای انعکاس میدهند که این به سود ما نمیتواند باشد. تغییر افکار عمومی میتواند تأثیر بسزایی در تصمیمگیری سیاسی داشته باشد» (سایت مقاومت، ۰۹/۰۸/۲۰۰۶).

هم اکنون غرب و بویژه امریکا از تمام ظرفیتهای اینترنت به منظور مدیریت عملیات روانی بهره می برد. اگر بخواهیم روش استفاده از فضای اینترنت را مورد بررسی قرار دهیم میتوان آن را در دو بخش مورد بررسی قرار داد: جنگ شبکه ای (NETWAR) و جنگ سایبرنتیک (CYBERWAR).


جنگ شبکه ای (NETWAR)

در جنگ شبکهای دشمن سعی دارد با تولید محتوای مد نظر خود با استفاده از تمام امکانات این فضا بر آن تسلط یابد. از تولید محتوای متنی توسط سایتها و خبرگزاریها، انتشار تصاویر و نیز فیلمها و کلیپها گرفته تا اتاقهای گفتگو و…


جنگ سایبرنتیک (CYBERWAR)

جنگ سایبرنتیک نیز با هدف از هم گسیختن سیستمهای اطلاعاتی و مخابراتی، سیستمهای کنترل و فرماندهی، ارتباطات، خبرگیری و جاسوسی نیروی نظامی دشمن و غیرعملیاتی کردن آنها در صحنه نبرد و یا در حالت عادی صورت میگیرد… حمله به سایتهای مخالفان و هک کردن آنها از برجستهترین روشهای این جنگ است (حق وردی، ۱۳۸۳).


جهاد مجازی
اگر از دیدگاه اسلامی به این مسئله یعنی مقاومت مردمی و جهاد نگاهی بیندازیم در حوزه فضای مجازی نیز میتوان با مدیریت مقاومت مردمی با رویکرد نبرد نامتقارن به رویارویی با تهاجمات سایبری و عملیات روانی دشمن پرداخت؛ امری که از آن با عنوان جهاد مجازی یاد میشود. هر چند باید یاد آور شد که گاهی در برخی از تعاریف و تعابیر از واژه «جهاد» به معنی «جنگ» استفاده میشود، جهاد لزوماً به معنی جنگ و قتال نیست، بلکه دارای مفهومی کلیتر و گسترده میشود؛ هر چند جنگ و قتال را هم در مرحله آخر میتواند شامل شود.

مقام معظم رهبری در این باره می فرمایند:

 «باید احساس وظیفه را فراموش نکنیم؛ مجاهدت را فراموش نکنیم. جهاد در صحنه‏هاى مختلف، وظیفه‏ ماست و ضامن پیشرفت و پیروزى ماست.»…«در صحنه‏ سیاسى هم جهاد هست، در صحنه‏ فرهنگى هم جهاد هست، در صحنه‏ تبلیغاتى و ارتباطاتى هم جهاد هست، در صحنه‏هاى اجتماعى هم جهاد هست. جهاد فقط جهاد نظامى نیست، انواع و اقسام عرصه‏هاى زندگى بشر، عرصه‏ى جهادند» (خامنه ای، ۸۶). «جهاد همیشه بر دوش ما هست…کارى که مى‏کنید براى اعتلای دین یا اعتلای امت اسلامى، جهاد است… جهاد فقط مخصوص میدان جنگ نیست و امت اسلامى به خاطر فراموش کردن مجاهدت در راه خدا به وضعیت اسفبار امروز رسیده است» (خامنه ای، ۸۶).

به همین دلیل است که ازسازماندهی و مقاومت مردمی در حوزه سایبر با عنوان جهاد مجازی یاد می کنیم؛ هر چند این گونه اقدامات توسط دشمنان با عناوینی چون تروریسم مجازی مورد خطاب قرار می گیرد.

مقاومت مردمی در فضای سایبر
گروههای مقاومت مردمی توانسته اند با استفاده امکانات و سرویسهای متعدد اینترنتی اقداماتی را در رویارویی با امپریالیسم و استعمار مجازی انجام دهند . مطمئنا شناخت روشها و بررسی تأثیرات این اقدامات می تواند راه را برای مدیریت مقاومت مردمی و اتخاذ روشهای کمی و کیفی به منظور افزایش تأثیرات این اقدامات فراهم آورد.

مقام معظم رهبری در این باره می فرمایند: (آنها (دشمنان) غافلند از اینکه این ابزارها میتوانند مورد استفاده ما هم قراربگیرند؛ یعنی وقتی اینترنت بهوجود آمد، یک ابزار اختصاصی نبود، ما هم میتوانیم از آن استفاده بکنیم؛ یعنی یک راه دوطرفه است. اگر دشمن میتواند از علوم ارتباطات و از پیشرفتها و تازههای علمی این رشته استفاده کند، ما هم میتوانیم استفاده کنیم. ما هم باید دنبالش برویم تا استفاده کنیم. چه مانعی دارد؟ از همان شیوههایی که ضلالت را منتشر میکنند، میشود ما استفاده کنیم و هدایت را منتشر کنیم. استعداد ما در استفاده از ابزارها، استعداد بالایی است … باید از اینگونه ابزارها استفاده کرد تا هرچه ممکن است دایره اثرگذاری کار خود را وسیعتر کنیم) (وبلاگ خاطرات جبهه، ۸۵).


جهاد شبکه ای
در جنگ شبکه ای دشمن سعی دارد با تولید محتوا و پیام مد نظر خود با استفاده از تمام امکانات این فضا بر آن تسلط یابد. از تولید محتوای متنی توسط سایتها و خبرگزاریها، انتشار تصاویر و نیز فیلمها و کلیپ ها گرفته تا اتاقهای گفتگو و…، اقداماتی که همسو با اهداف عملیات روانی دشمن طرحریزی و اجرا می شود.

در رویارویی با این تهاجم باید از راهکار های جهاد شبکهای و جهاد مجازی استفاده و در واقع، با افزایش ضریب نفوذ محتوا یی به زبانهای مختلف اقدام پدافند و آفند مجازی نمود.


وبلاگ

وبلاگ یکی از سرویسهایی است که در اینترنت ارائه میشود. و با استقبال زیادی بویژه در ایران روبه رو شده است؛ یکی از تأثیرگذارترین ابزاری که می تواند مقاومت مردمی را در فضای سایبر تحقق بخشد. وبلاگ در واقع یک “سایت اینترنتی شخصی” است؛ محیطی که امکان انتشار افکار را فراهم می کند هر چند تفاوتهای زیادی نیز میان وبلاگ و سایت وجود دارد. واژه وبلاگ (Weblog) از ترکیب دو واژه Web و shoji aniLog است. واژه Log از ریشه یونانی Logos که در قرون میانه به معنای گزارشهایی بوده که ناخدای کشتی در زمان سفر می نوشته است . در لغتنامه web “تار عنکبوت” معنی شده که اینجا به معنی شبکه اینترنت است. این کلمه را اولین بار آقای “یورن بارکر” استفاده کرد. اولین وبلاگ دنیا هم به “دیو واینر” متعلق بوده است. تارنگار، تار نوشت، وب نوشت از اصطلاحاتی است که به جای وبلاگ به کار می برند و گاه به صورت مختصر بلاگ نامیده می شود . نویسنده وبلاگ، بلاگر (bloger) خوانده می شود از ویژگیهای مهم وبلاگ:

رایگان بودن راه اندازی و کاربرد آن

عدم نیاز به اطلاعات فنی و تخصصی کامپیوتر ی در زمینه طراحی، راه اندازی و مدیریت محتوایی است.

این ویژگیها اجازه می دهد که شمار زیادی از کاربران اینترنت، که فقط مخاطب رسانه های سایبری هستند، خود به تولید و منتشر کنندگان اطلاعات نیز بدل شوند (حق وردی، ۱۳۸۵ ). طبق تازهترین اطلاعات مندرج در سایت بلاگ سنسوس (Blogcensus ) وبلاگهای فارسی در رتبه دهم زبانهای وبلاگی رایج در جهان قرار دارند( ژوئن ۲۰۰۸). گزارشها نشان میدهد که در مجموع بیش از چهار و نیم میلیون وبلاگ فارسی در بلاگ سرویسهای داخلی و خارجی به ثبت رسیده است که در میان آنها بیش از ۱۵۰ هزار وبلاگ فعال وجود دارد.

رتبه بندی سایت الکسا (Alexa) نیز حاکی است که در میان ۱۰۰ سایت پربیننده ایرانیان، بلاگ سرویسهای بلاگفا و بلاگر در رتبه سوم و چهارم قرار دارند و در ادامه این رتبه بندی نیز چهار بلاگ سرویس دیگر فارسی جزو ۱۰۰ وب سایت پر بیننده ایرانیان قرار گرفتهاند. رتبه اول متعلق به یاهو و رتبه دوم متعلق به گوگل است که این دو سایت هم تقریبا در تمام جهان در صدر فهرست محبوبترین سایتها قرار دارند. بر این اساس میتوان گفت در میان کاربران اینترنت در ایران، که تعداد آنها براساس آخرین آمار ITU به ۲۳ میلیون نفر با ضریب نفوذ ۳۴ درصد در مارس ۲۰۰۸ رسیده است، وبلاگها محبوبترین فضاهای اینترنتی به شمار می روند. اگر آمار وبلاگهای فارسی را با وبسایتهای فارسی مقایسه کنید باز هم متوجه خواهید شد که با توجه به ثبت ۲۵۰ هزار وب سایت فارسی و فعال بودن قریب ۱۰۰ هزار وب سایت فارسی در اینترنت، فضای غالب دنیای سایبر ایرانی در اختیار وبلاگ نویسان است (ضیایی پرور ، ۱۳۸۷ الف).

اولین گام در این مسیر جهاد شبکه ای راه اندازی سایتهایی با موضوعات مختلفی چون خبری، تحلیلی، دینی، سیاسی و… است. جمهوری اسلامی ایران به تنهایی با راهاندازی و مدیریت سایتهای دولتی نمیتواند به عنوان امالقرای جهان اسلام به نبرد در فضای مجازی بپردازد. چون تواناییهای ما با دنیای غرب بسیار نامتقارن است در این فضای نابرابر مجازی شاید بتوان گفت که وبلاگنویسی یکی از قدرتمندترین ابزار «نبرد نامتقارن» در فضای مجازی در راستای تقویت جهاد مجازی است؛ چرا که افتتاح و راهاندازی و مدیریت سایتها مستلزم هزینه و به کارگیری نیروی انسانی متخصص است و توان مالی و فنی ما با دنیای غرب قابل قیاس نیست… (حق وردی، ۱۳۸۶).

هر چند عده ای از بزرگنمایی جایگاه وبلاگ نویسی سخن می گویند، چندین تجربه که در همین مدت وبلاگ نویسی در ایران رشد پیدا کرده اتفاق افتاده بیانگر جایگاه خاص وبلاگ است؛ به عنوان مثال همکاری و همراهی بلاگرها در استفاده از روش بمب گوگلی (Google Bombing) در جریان تحریف نام خلیج فارس توسط نشریه کانادایی «نشنال جئوگرافیک» از عوامل مهم عقب نشینی و عذر خواهی این نشریه شد و تأثیر این اتفاق به حدی بود که آقای دکتر علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی که به همراه آقای دکتر احمدینژاد به نیویورک سفر کرده بود، خواستار به کار گیری این روش علیه امریکا شد (حق وردی، ۱۳۸۵ ).

دراین میان،راه اندازی وبلاگ توسط محمود احمدی نژاد رئیس جمهور ایران نیز مورد توجه بسیاری از رسانه ها قرار گرفت . روزنامه امریکایی بوستون گلوب در این باره می نویسد: «احمدی نژاد در سال ۲۰۰۶ اقدام به تأسیس یک وبلاگ برای ارتباط با مردم امریکا کرد. در حالی که پرزیدنت بوش وی را فردی خطرناک می خواند و شبکه های خبری امریکایی چهره ای خطرناک از وی ترسیم کرده بودند. وی در مطلبی با عنوان امریکایی های شریف در وبلاگش نوشت:

«به نظر من مردم امریکا به هیچ وجه راضی نیستند تا پول مالیاتی که به دولت امریکا می پردارند، خرج عملیات نظامی بیحاصل در عراق شود » (سایت عصر ایران، ۱۳/۹/۱۳۸۷، ۱۳:۵۲).

رژیم صهیونیستی برای جلوگیری از دیدن وبلاگ آقای احمدی نژاد و خواندن مطالب آن توسط ساکنان سرزمینهای اشغالی به پخش شایعهای از سوی یکی از کمپانیهای امنیتی رژیم اسرائیل مبنی بر ویروسی بودن این سایت اقدام کرد و در این باره هشدار داد :«سایت محمود احمدی نژاد، رئیس جمهور ایران، ویروس بسیار پیشرفته ای از نوع تروجان روی کامپیوترهایی نصب می کند. که از اسرائیل به آن سایت وصل می شوند. این کمپانی تحقیق کننده اضافه کرد که اسپایور نصب شده، اطلاعات کامپیوتر کاربر در اسرائیل را به سرورهای ایرانی، چینی و دیگر سرورها در دنیا ارسال میدارد» (سایت ایران دیپلماسی، ۱۳۸۷).

از آخرین رویدادهایی که در آن وبلاگ در نقش ابزار مقاومت مردمی در مقابل نظام سلطه مورد استفاده قرار گرفت و توانست بخشی از بار رسانه ای را بر عهده بگیرد،حمله رژیم صهیونیستی به نوار غزه است. دکتر ابو اسامه عبدالمعطی نماینده جنبش حماس در ایران در جشنواره و نمایشگاه رسانههای دیجیتال (قبل از جنگ غزه) اعلام کرد که «رسانه های امروز بخش بزرگی از نبرد آزادیبخش فلسطین را به عهده دارند.» هم چنین وی اذعان کرد که پانزده هزار نفر عضو حماس وبلاگنویس هستند (سایت خبرگزاری قرآنی ایران، ۲۸/۲/۸۶، ۱۳:۴۳).

تلویزیون سیانان گزارش داد: تهاجم اسرائیل به غزه و اوضاع انسانی منطقه واکنش بیسابقه وبلاگنویسان و آیریپورتهای جهان را به دنبال داشته است. خبرنگاران و روزنامه نگاران بویژه مردم فلسطین مقیم خارج مرتباً اخبار و تحولات غزه را در وبلاگهای خود درج میکنند. جالب این است که وبلاگنویسان یهودی طرفدار صلح نیز در حمایت از غزه و مردم آن مطلب مینویسند و عملکرد رهبران خود را زیر سؤال میبرند (سایت خبرگزاری فارس، ۱۵/۱۰/۸۷، ۱۲:۲۲).

از سوی دیگر وبلاگ نویسان ایرانی به صورت انفرادی و یا در قالب گروه های متعدد بلاگری، بسیار جدی در این زمینه وارد عمل شدند و در اقدامی رسانه ای با محور قرار دادن موضوع غزه، وبلاگهایشان را به روز کردند.

هم چنین وبلاگران ایرانی با راه اندازی سایتی تحت عنوان غزه (http://gaza.ir) به سه زبان فارسی، عربی و انگلیسی و با اتحاد در جهت استفاده از روش بمب گوگلی سعی در رساندن اخبار واقعی به مردم جهان کردند. هر چند مدتهاست وبلاگ نویسان ارزشی در محیط مجازی فعال شدهاند در هفته بسیج امسال نیز طرحی با عنوان ۱۰۰۰۰ وبلاگ بسیجی توسط معاونت فرهنگی نیروی مقاومت بسیج به منظور سازماندهی و راه اندازی ۱۰۰۰۰ وبلاگ کلید خورد که با واکنش منفعلانه بسیاری از رسانه های ضد انقلاب روبه رو شد. از سوی دیگر تأثیرات اقدامات وبلاگستان فارسی در جنگ غزه باعث واکنش رژیم صهیونیسیتی به این موضوع شد.

اهمیت وبلاگها به جایی رسیده است که وزارت امور خارجه امریکا گروهی ویژه مسلط به زبان فارسی را مأمور کرد تا با مانیتورینگ سایتها و وبلاگهای ایران در مواقع لازم به طور مستقیم وارد بحثها شوند و بویژه درباره بحث هستهای با بلاگرهای ایرانی وارد گفتوگو و تبیین مواضع امریکا شوند (سایت عصر ایران، ۱۳/۹/۱۳۸۷، ۱۳:۵۲).

روزنامههای چاپ فلسطین اشغالی از سلاح جدید اسرائیل خبر دادند و در این خصوص نوشتند: “این سلاحی جدید در عرصه روابط عمومی است که اسرائیل آزمایش میکند.”این سلاح، ارتش بلاگری رژیم صهیونیستی است. ایرتس هاولون، یکی از مسئولان وزارت مهاجرت به روزنامه هاآرتس گفته است: “ما در جریان جنگ غزه به دنبال راهی برای پشتیبانی از تلاشهای (!) اسرائیل بودیم و تصمیم گرفتیم از بیش از یک میلیون اسرائیلی که به زبانهای دیگر غیر از زبان عبری مسلط هستند، استفاده کنیم. این افراد مانند نیروهای ذخیره برای ما عمل میکنند و میتوانند وبلاگهایی به زبانهای مختلف راهاندازی کنند. این ارتش موظف است با کسانی که در فضای مجازی به نفرت علیه رژیم جنایتکار آن رژیم دامن میزنند، مقابله کند؛ مثلاً با ورود به وبلاگهای ضدصهیونیستی و ثبت نظریات خود از اسرائیل دفاع کنند. هم چنین وزارت خارجه این رژیم نیز با آموزش این داوطلبان، جدیدترین معلومات و اخباری را که ممکن است در مباحث وبلاگها مطرح شود و هم چنین لیستی از وبلاگهای ضداسرائیلی را در اختیار آنها قرار میدهد (سایت فردا نیوز، ۱۳۸۷).

هم چنین لازم به ذکر است که واحد روابط عمومی نیروی دفاعی رژیم اسرائیل وبلاگی را برای پوشش این عملیات ایجاد کرده بود. در این وبلاگ آورده است: «از شما به دلیل بازدید از این وبلاگ تشکر میکنیم و تلاش داریم تا این وبلاگ را به طور مرتب با صحنههایی از عملیات نیروهای اسرائیلی و نمایش موفقیتهای آنان در عملیات “سرب گداخته” بروزرسانی نماییم» (سایت ایتنا، ۱۴/۱۰/۱۳۸۷).


تصویر
انتشار تصاویر در قالب عکسهای خبری، کاریکاتور و … از ابزار با سابقه در راستای عملیات روانی است اما با توسعه فضای مجازی و آسان بودن و سرعت در فرستادن به صورت جدیتر مورد توجه قرار گرفته است. از یک سو، برخی سرویسهای اشتراک تصاویر حتی به صورت رایگان

راهاندازی شده است. از سوی دیگر یکی از سرویسهای موتورهای جستجوگر، که غالباً توسط کاربران برای دریافت اطلاعات در یک زمینه مورد استفاده قرار می گیرد، سرویس جستجوی تصاویر است. اگر در زمینه انتقال مفاهیم نوشتاری محدودیت زبان وجود دارد، این محدودیت تقریبا در بحث تصویر وجود ندارد و تصویر به نوعی، زبان بین المللی است.

برای اینکه اقدامات انجام شده در این زمینه را به صورت عینی ملاحظه کنید، کافی است در بخش جستجوی تصاویر موتور جستجوگر گوگل، کلید واژه هایی را که برای ما مسلمانان و شیعیان و ایرانیان مفهوم ارزشی دارند، جستجو کنید ؛ کلیدواژه هایی چون اسلام، شیعه و حتی نام بزرگان و علما مانند خامنه ای و خمینی چه به زبان فارسی و چه به زبان انگلیسی یا زبانهای دیگر؛ به عنوان مثال با وجود این همه تصاویر در زمینه عاشورا، کربلا، محرم و… در صفحه اول و دوم بخش تصاویر موتور جستجوگر گوگل، تصاویر رقت بار، وحشتناک و منزجر کننده ای از قمه زنی دیده می شود. حال تصور کنید که فرد در یک کشور ثالثی که از اسلام و شیعه اطلاعی ندارد برای کسب اطلاعات به جستجو گر مراجعه می کند و با این تصاویر رو به رو می شود، چه ذهنیتی از شیعیان در ذهنش نقش میبندد؟

هر چند بخشی از این اتفاق به علت حجم زیاد اطلاعات منفی در مقابل اطلاعات واقعی در اینترنت است، بخشی از آنها نیز به علت عدم حضور در این فضا و یا عدم رعایت قوانین موجود در این فضا است؛ چرا که در باره برخی از کلید واژه ها به اندازه کافی تصویر تولید و فرستاده شده است؛ ولی همچنان در صفحات غیر از صفحات اول حضور دارد که عمدتا توسط کاربران دیده

می شود که در واقع، بود و نبود آن یکی است. می توان با رعایت چند روش فنی مانند رعایت قواعد موسوم به پیج رنک و یا اقدامات فنی دیگر بر برد تأثیرات روانی اقدامات فعلی افزود.

در جنگ غزه گروه های مقاومت مردمی سعی کردند از این ظرفیت در راستای بیان جنایتهای اسرائیل استفاده کنند. بسیاری از وبلاگها به انعکاس تصاویر جنگ غزه اقدام کردند؛ حتی به

راهاندازی موزه مجازی اقدام نمودند.رئیس اتحادیه روزنامهنگاران مصر در اینباره گفت: «در این موزه الکترونیکی، تصاویری از جنایات اخیر رژیم صهیونیستی در حمله به نوار غزه و اقدامات وحشیانه و غیرانسانی نیروهای این رژیم در کشتار ساکنان بیگناه غزه به نمایش گذاشته شدهاست»…”عبیر سعدی” تصریحکرد: در موزه الکترونیک “هولوکاست غزه”، مطالب و اطلاعاتی در زمینه جنایات رژیم صهیونیستی در غزه به زبانهای مختلف ارائه شده است. این موزه هم چنین دربردارنده تصاویری از سلاحهای استفاده شده ضد شهروندان غزه است. برجسته ترین بخش این موزه، ارائه تصاویری از جنایت وحشیانه ۱۷ دیماه نیروهای اشغالگران قدس در حمله به مدرسه “الفاخورة” وابسته به آژانس بینالمللی حمایت از پناهندگان فلسطینی «آنرو» در شمال غزه است که طی این جنایات غیرانسانی صهیونیستها، ۴۳ نفر شهید و دهها نفر زخمی شدند(سایت خبرگزاری فارس، ۲۷/۱۰/۸۷، ۱۳:۰۰).

فیلم و کلیپ
یکی از موارد دیگری که با توجه به افزایش سرعت اینترنت مورد توجه کاربران قرار گرفته دریافت و تماشای کلیپ از روی اینترنت است. کلیپهایی که توسط افراد مختلف روی سایتها به اشتراک گذاشته میشود که برخی از این کلیپها با اهداف عملیات روانی دشمن تهیه و منتشر میگردد. یکی از مهمترین این سایتها، سایت یوتیوب است.

یوتیوب مشهورترین سرویس ویدیویی جهان است. گوگل این سرویس را یک هزار و ششصد و پنجاه میلیارد تومان در سال ۲۰۰۶ خرید. در ماه مارس ۲۰۰۸ اعلام شد که در یوتیوب ۷۰ میلیون ویدیو وجود دارد.! این ویدئوها توسط ۲۰۰ هزار نفر از کاربران این سایت روی این سرور آپلود شده است.آمار سال ۲۰۰۶ بیانگر این است که روزانه صد میلیون بار ویدئوهای این سایت دیده میشود! شاید جالب باشد بدانید روزی یک میلیارد تومان خرج پهنای باند این سرویس میشود!

اگر بخواهیم مثالی مملوس درباره این سایت بزنیم در هر دقیقه، ۱۳ ساعت ویدئو به این سرویس اضافه می شود. فرض میکنیم هیچ چیزی اضافه نشود. شما هم بدون معطلی به دلیل سرعت کم بتوانید ویدئوها را ببینید. باز هم بیشتراز ۴۱۲ سال وقت نیاز دارید که کل ویدئوهای این سرویس را ببینید… بیشترین ویدئویی که در این سرویس دیده شده است، ویدئویی است که ۱۱۲ میلیون و ۵۵۸ هزار و ۸۴۰ بار دیده شده و ۳۵۱۶۷۶ کامنت گرفته است و ۲۹۷۲۲۴ نفر به آن امتیاز داده اند) (وبلاگ یک فتحی، ۲۴/۱۰/۱۳۸۷).

استفاده از این امکان سایت یوتیوب و یا سایتهای مشابه به منظور بیان دیدگاه ها و واقعیت مطالبی است که در بسیاری از رسانه های رسمی سانسور می شوده گروههای مقاومت مردمی اقدامات زیادی در این زمینه انجام داده اند. در طی جنگ ۳۳ روزه لبنان بسیاری از فیلمهای حاوی جنایتهای رژیم اسرائیل، توسط نیروهای مقاومت اسلامی روی این سایت قرار می گرفت؛ اقدامی که رژیم صهیونیستی بارها آن را تکذیب می کردند، ولی کلیپها به اندازه کافی برای افکار عمومی گویا بود.

از سوی دیگر کلیپهایی که در حمایت از حزب الله لبنان در این سایت قرار داشت نیز مخاطبان بسیاری داشت، کلیپهایی از سرودهای حماسی و انقلابی حزب الله، سخنرانیهای سید حسن نصرالله، کلیپهایی از خوانندگانی که در حمایت از مقاومت خوانده شده بود و حتی کلیپهایی از انهدام تانک مرکاوا که در کنار کلیپهای تبلیغاتی از این تانک قرار گرفته بود بارها به صورت آن لاین تماشا و یا دانلود شد. این کلیپها نه تنها تاکتیک تبلیغات جنگی رژیم صهیونیستی را خنثی کرد بلکه همدردی و حمایتهای گسترده داخلی، عربی، اسلامی و حتی بینالمللی را برای حزبالله لبنان جلب کرد.

طی جنگ غزه نیز کلیپهای زیادی منتشر شد که گاه حتی توسط موبایل توسط فلسطینیان گرفته شده بود؛ کلیپهایی که کشتار غیر نظامیان و کودکان و زنان را نمایش می داد. بسیاری از افراد مانند پاپ یا حتی شبکه هایی مانند بی بی سی در این سایت کانال اختصاصی راه اندازی کرده اند؛ امری که شاید خیلی تعجب برانگیز نباشد. اما برای اولین بار، یک نیروی نظامی ملی کانال خصوصی خود را در یوتیوب راهاندازی کرد.

نیروی دفاعی رژیم صهیونیستی در ۲۹ دسامبر ۲۰۰۸ این کانال را راه اندازی کرد که در آن صحنههایی از راکتپرانیهای حماس به شهرکهای رژیم صهیونیستی، انبارهای مکشوفه مهمات و هم چنین ورود کاروانهای کمکرسانی به غزه را به نمایش گذاشته است (سایت ایتنا، ۱۴/۱۰/۱۳۸۷). کلیپها و برنامه تبلیغاتی رژیم صهیونیستی دو هدف اصلی را دنبال می کند: اول توجیه حملات هوایی و دوم اینکه فاجعه انسانی در

/ 0 نظر / 28 بازدید