بومی‌سازی در فضای مجازی

فضای مجازی ( اینترنت ) دارای پنج خصوصیت است که آن رااز سایر رسانه متمایز کرده است و به نوعی آن را خاص کرده است . دیجیتالی بودن ،تعاملی بودن ، هایپرتکست بودن ، واقعیت مجازی بودن و مرکزی بودن (عاملی :1384) بنابراین بومی شدن که اصطلاحی است که به دنبال جهانی شدن بیش از پیش مطرح شده است کمیدر مورد آن متفاوت است.


اگر بخواهیم نظریه ای برای جهانی شدن وبه دنبال آن بومیشدن برای این فضا استفاده کنیم نظریه نسبیت گرایی[1] را ترجیح می دهم.

نسبیتگرا ها معتقدند که مرزهای فرهنگی که در گذشته یک ملت را از ملت دیگر جدا می کرد ،امروز وجود واقعی ندارد . مرزهای فرهنگی از نظر آنها علائمی است که به لحاظ زبانی ونژادی و اختصاصات ذاتی یک فرهنگ یک ملت را از ملت دیگر جدا می کند . و اگر چه اینعلائم در گذشته نقش تعیین کننده ای در شکل گیری شخصیت بومی یک فرهنگ و یک ملت داشتهاند ، امروز نقش نسبی در این مرزبندی دارند . در مقایسه با افراط گرایان[2] کهمعتقدند یک همسان سازی کلی فرهنگی در حال وقوع است ، آنها بر این باورند که یک شبکهارتباطی بین ملت ها و فرهنگ ها به وجود آورده که در هر منطقه تسهیل کننده تبادلمعانی فرهنگی[3] و کالا ها وهنجارهای اجتماعی شده است .( عاملی : 1383) رابرتسون[4] از در این زمینه از عام گرایی وخاص گرایی صحبت می کند و در کتابجهانی شدنش اینگونه می گوید: " عام گرایی وخاص گرایی در دوره اخیر چیزی از نوع یکفرهنگ جهانی ، یا در حقیقت یک محور عمده در نحوه ساختار پذیری کلیت جهان است . بهنظر من به جای اینکه قضیه را از این زاویه بنگریم که عام گرایی تنها با اصول دارایمصداق کلی و خاص گرایی تنها با آنچه محلی است سر وکار دارد ، موضوع را از این زاویهمورد توجه قرار دهیم که عام گرایی وخاص گرایی در سطح جهان به عنوان یک مجموعه واحدبا یکدیگر مرتبط اند . لذا این دو به جهت عام بودگی توقع خاص بودگی از یک سو و توقعافزاینده عام بودگی ازسوی دیگر با یکدیگر پیوند خورده اند. این پدیده اخیر – خاصگردانیدن عام بودگی- مبین این اندیشه است که عام باید در قالب جهانی- بشری انضمامیتپیدا کند؛ در حالیکه جریان نخست-عام گردانیدن خاص بودگی- متضمن انتشار گسترده اینفکر است که در حقیقت برای خاص بودن ، یکتا بودن و تفاوت ودیگر بودگی نهایتی نیستوبه قول بودریلارد هیچ وقت برای احیای اصل خود دیر نیست." (رابرتسون:2001)من دراین چند سطر می خواهم براساس این تفکرات به این سوالات پاسخ دهم

سوال اساسی : چگونه شبکه اى جهانى و بین المللى با عنوان اینترنت که اساس آن بر بى تمرکزى و بىمکانى است را مى توان ملى کرد؟ آیا فضای مجازی که خود نقش انکار ناپذیری در جهانیشدن دارد قابلیت بومی شدن دارد ؟ و یا چگونه شبکه بین المللی و جهانی اینترنت را میتوان بومی کرد ؟

 

1.
فضای مجازی

فضای مجازی از دو مفهوم فضا[5] ومجاز [6] تشکیل شده است. پس بهتر است برای درکی روشن تر ابتدا به مفهوم واژگانی آنبپردازیم.


1-1
مجاز :

طبق نظر دکتر عاملی مجاز گاهی در مقابلامر حقیقی معنا می شود ، گاهی به عنوان امری وهمی وخیالی فرض می شود و گاهی درمقایسه با واقعیت محسوس وبدن به کار برده می شود و برخی اوقات یک امر ذهنی در مقابلامری عینی تلقی می شود . همچنین استفاده یک لغت خارج از معنای اولیه را نیز مجاز مینامند . (عاملی : 1384 ) پس فضا یا جهانی با خصلت مجازی در مقابل فضا یا جهانواقعی قرار می گیرد . که فضای دوم نیز نام می گیرد . البته مجازی بودن به هیچ عنواناز تاثیر واقعیت نمی کاهد بلکه تنها واقعیتی را به شکل مجازی بازنمایی می کند چهبسا همپا و موازی با جهان واقعی . واقعیت مجازی تلاش می کند محیط های جدیدی خلق کندکه تخیلی هستند ، قلمروهای خیال گونه ای که به شیوه هایی منحصر بفرد «واقعی» به نظرمی‌رسند، اما به صورت مستقیم با جهان ، به صورتی که آن را درک می کنیم ارتباطندارند. (سولر[7]:2006(

2-1 فضا :

 مفهوم فضا در مقابل مفهوم مکانبه کار گرفته می شود . این دو مفهوم تفاوت های اساسی باهم دارند . اولین وجه تمایزیکه در جریان مقایسه مکان و فضا برجسته است، سطح انتزاع این دو مفهوم است. فضا درمقایسه با مکان مفهومی بسیار انتزاعی و به سختی قابل تصور بوده به طوری که درک اینمفهوم بدون واسطه درک مکان برای ما موجودات فیزیکی غیر ممکن است.(سایت تبیان) گلمحمدی در کتاب جهانی شدن ، فرهنگ ، هویت به نقل از مورلی و رابینز[8](1996) دیگرتفاوت ها را اینگونه بیان می کند که فضا عبارت است از همه جا ولی مکان جایی معیناست .مکان محتوا دارد ولی فضا نوعی خلاء است . مکان دوبعدی است در حالیکه فضا سهبعد دارد . مکان قابلیت مرزبندی دارد اما فضا بی مرکز ونا متناهی است . و از زبانهال [9](1996) می گوید ، مکان ها ثابت می مانند اما فضا می تواند در یک چشم به همزدن تغییر کند و عوض شود .


بنابراین فضا مفهومی بسیار گسترده تر و پیچیده ترینسبت به مکان دارد وشاید همین ویژگی های فضا است که باعث خاص شدن و به وجود آمدندیگر خصوصیات فضای مجازی (اینترنت) شده است.

 
2.
بومی شدن

اصطلاحبومی شدن [10] در ابتدا مدلی بود برای ژاپنی ها که تکنولوژی های جدید را با شرایطمحلی وفرهنگ محلی خود وفق می دادند تا هویت ژاپنی خود را همچنان پا بر جا داشتهباشند. در واقع بومی شدن خلق محصولات و یا خدماتی است که در بازار جهانی هست امامناسب با فرهنگ محلی اختصاصی شده است [11].

بومی شدن معمولا زمانی مطرح می شودکه با یک پدیده غیر بومی مانند تکنولوژی های جدید غربی مواجه باشیم . در این زمانسه راه برای مواجه با این پدیده غیر بومی داریم : اول اینکه نه تکنولوژی جدید رابپذیریم ونه فرهنگ وهنجاری که همراه با این پدیده جدید از مبدا خودش آمده است . کهالبته این راه در این برهه از زمان غیر ممکن است و حتی نمونه هایی که در دوره هایپیش این نوع مواجه را انتخاب کرده بودند با شکست مواجه شدند ؛ مانند چین در سال 1800 و یا ژاپن درسال 1500 که هر دو مجبور به تغییر رویه شدند. دومین راه نیز پذیرشتکنولوژی جدید ومدرن شدن همچنین پذیرش فرهنگ همراه آن است . که این راه نیز بهفرهنگ بومی صدمه می زند و افراد جامعه را دچار بحران هویت و از خود بیگانگی می کند؛ مانند ترکیه در زمان آتاتورک . وسومین وبهترین راه برخورد با تکنولوژی های جدیدپذیرش تکنولوژی و حرکت به سوی مدرنیزاسیون است در عین اینکه فرهنگ سازی جدید طبقارزش های بومی و فرهنگ حاکم بر جامعه صورت بگیرد ؛ مانند ژاپن یا سنگاپور.

طبقتفاوت هایی که در مورد فضا ومکان ذکر کردیم قاعدتا بومی شدن نیز در فضا و مکانمتفاوت است.

 
1-2
بومی شدن در مکان:

 با ذکر کلمه مکان این معناهم رسانده می شود که منظور جهان واقعی[12] است . برای بومی شدن در جهان واقعی ابتداباید عناصرو عینیت هایی که نماینگر هویت های جمعی یک ملیت است را شناسایی کرد

.
دکتر عاملی در رابطه با هویت اینگونه می گوید : "هویت همواره یک مفهوم ارتباطیبوده است. (بارت[13]1969) به این معنا که ما به وسیله تشابه ها وتفاوت ها یی که بادیگران داریم شناخته می شویم (میناگال[14] وهمکاران 2003)هویت به ریشه های زندگی ،روش ها ، و منش هایی که با آن زندگی می کنیم ، گره خورده است .منظور از روش هایزندگی به قول میناگال وهمکاران او(2003) اموری است که "خصیصه های خاص زندگی ما " رامنعکس می کند . اموری مثل بنا ها، نظام شهری، هنر، آداب ورسوم اجتماعی، مذهب، نوعلباس پوشیدن، نحوه غذاخوردن، چگونگی گذران اوقات فراغت و خلق وخو های به روابط

/ 0 نظر / 31 بازدید