تأثیر بازى هاى رایانه‏اى بر شخصیت کودکان‏

نقش بازى‏هاى رایانه‏اى:
این پدیده جدید دانش بشرى تقریباً در همه شئون زندگى انسان راه یافته است و مانند دیگر ساخته‏هاى دست بشر، دو رو دارد. یک روى آن استفاده صحیح در کارها و کمک به رشد و سعادت انسان است. روى دیگر آن استفاده غلط است که معمولاً در غیر موارد علمى و شغلى از آن استفاده مى‏شود. آنچه بیشتر کودکان و نوجوانان را شیفته خود مى‏کند بازى‏هاى رایانه‏اى است. پیشرفت کیفیتى این بازى‏ها به فاصله کوتاهى در ایران رواج یافته و بازار اسباب بازى و لوازم سمعى و بصرى را به تسخیر خود درآورده است.
عاملى که بر تعداد طرفداران این بازى‏ها افزوده، قیمت مناسب آنها براى مصرف‏کننده است علاوه بر این چون کودکان و نوجوانان خود اجرا مى‏کنند و در بطن بازى هستند براى آنها بسیار جذاب است. این بازى‏ها با استفاده از تصاویر پرتحرک و صداهاى مهیج دنیایى از هیجان را به این انسان‏هاى تشنه جنب و جوش ارزانى مى‏کند و همین جاذبه روح و جسم آنان را مطیع خود مى‏سازد و به عالمى از تخیلات مى‏برد که خود را محور و قهرمان اصلى ماجرا مى‏پندارند.


بطور کلى مى‏توان مزایاى بازى‏هاى رایانه‏اى را اینگونه خلاصه کرد:
1- باعث هماهنگى چشم و دست و پرورش عضلات ظریف کودک مى‏شود.
2- به کودکان کمک مى‏کند تا مهارت‏هایى را تمرین کند.
3- یادگیرى را آسان و توجه بچه‏ها را جلب مى‏کند.
4- مفاهیم و مبانى ریاضیات را با کمک شکل‏هاى کودکانه آموزش مى‏دهد.
5 - با رایانه هر چند بار که بخواهد، مى‏تواند موضوعى را ببیند و مرور کند.
6- کودک بدون کثیف کردن لباس‏ها و اطراف مى‏تواند به راحتى نقاشى بکشد و رنگ‏ها را عوض کند. مثلاً اگر از رنگ سبز لباس نقاشى‏اش خوشش نیامد به رایانه مى‏گوید رنگ قرمز کن و رنگ قرمز رضایت او را فراهم نکرد رنگ آبى و غیره.
7- رایانه برنامه‏هاى متنوعى دارد که به کودکان امکان مى‏دهد تا نقاشى‏ها یا داستان‏هایى را خلق کنند و یا بازى‏هایى هستند که آنها را به تاریخ یا جغرافیا علاقمند مى‏کند.
8 - بازى‏هاى رایانه‏اى بچه‏ها را وارد دنیایى مى‏کنند که کنترلش در دست آنهاست و به همین دلیل آنها از این بازى‏ها لذت مى‏برند.
در کنار این مزایا بازى‏هاى رایانه‏اى معایبى دارند که ذیلاً به آنها اشاره مى‏شود:

الف) آسیب‏هاى جسمانى:
به دلیل خیره شدن مداوم به صحنه نمایش رایانه، چشمان فرد به شدت تحت فشار نور قرار مى‏گیرد و دچار عوارض مى‏گردد. مشاهدات نشان مى‏دهد که نوجوانان چنان غرق بازى مى‏شوند که توجه نمى‏کنند تا چه حد از لحاظ بینایى و ذهنى بر خود فشار مى‏آورند. به دلیل اینکه کودک در یک وضعیت ثابت تا ساعت‏ها مى‏نشیند، ستون فقرات و استخوان‏بندى او دچار مشکل مى‏شود. همچنین احساس سوزش و سفت شدن گردن، کتف‏ها و مچ دست از دگر عوارض کار نسبتاً ثابت و طولانى مدت با رایانه است. پوست در معرض مداوم اشعه‏هایى قرار مى‏گیرد که از صفحه رایانه پخش مى‏شود. ایجاد تهوع و سرگیجه خصوصاً در کودکان و نوجوانانى که زمینه صرع دارند، از دگر عوارض بازى‏هاى رایانه‏اى است.

ب) آسیب‏هاى روانى شامل:

1- کاهش روابط خانوادگى؛
با توجه به اینکه زندگى در کشور ما نیز به طرف ماشینى شدن پیش مى‏رود و در بعضى خانواده‏ها زن و مرد شاغل هستند و یا بعضى از مردان بیش از یک شغل دارند خود به خود روابط عاطفى و در کنار هم بودن خانواده کمتر شده و عده زیادى از این وضع و وجود تلویزیون به عنوان جعبه جادویى که باعث سرد شدن روابط خانوادگى شده ناراضى هستند و حالا نیز جعبه جادویى دیگرى با جاذبه سحرآمیزترى به نام رایانه اضافه بر این وضعیت شده و مشکلات را دوچندان کرده است.

2- تقویت حس پرخاشگرى؛
مهم‏ترین مشخصه بازى‏هاى رایانه‏اى حالت جنگى اکثر آنها مى‏باشد و اینکه فرد باید براى رسیدن به مرحله بعدى بازى با نیروهاى به اصطلاح دشمن بجنگد، استمرار چنین بازى‏هایى کودک را پرخاشگر و ستیزه‏جو بار مى‏آورد.
خشونت مهم‏ترین معرکه‏اى است که در طراحى جدیدترین و جذاب‏ترین بازى‏هاى کامپیوترى به حد افراط از آن استفاده مى‏شود، چهره‏هاى معروف هالیود که در فرهنگ ما انسان‏ها ضد ارزش و غیر اخلاقى هستند، در این بازى‏ها به صورت قهرمان‏هاى شکست‏ناپذیر جلوه‏نمایى مى‏کنند.

3- افت تحصیلى؛
به دلیل جاذبه‏اى که این بازى‏ها دارد، بچه‏ها وقت و انرژى زیادى را صرف بازى با آن مى‏کنند، حتى بعضى از کودکان صبح، زودتر از وقت معمول بیدار مى‏شوند تا قبل از مدرسه رفتن کمى بازى کنند و وقت‏هاى تلف شده را هم بدین صورت جبران مى‏کنند.

4- گوشه‏گیرى و منزوى بودن؛
کودکانى که به طور مداوم با این بازى‏ها درگیرند درونگرا مى‏شوند، در جامعه، منزوى و در برقرارى ارتباط با دیگران ناتوان مى‏گردند. روحیه انزواطلبى باعث مى‏شود که کودک از گروه همسالان جدا شود که این خود سرآغازى براى بروز ناهنجارى دیگر است.

5- کندى ذهن؛
در این بازى‏ها به دلیل این که کودک و نوجوان با ساختنى‏ها و برنامه‏هاى دیگران به بازى مى‏پردازد و کمتر قدرت دخل و تصرف در آنها پیدا مى‏کند اعتماد به نفس او در برابر ساختنى‏ها و پیشرفت دیگران متزلزل مى‏شود. تصور بیشتر خانواده‏ها این است که در بازى‏هاى رایانه‏اى فرد در بازى مداخله فکرى مداوم دارد اما این مداخله فکرى نیست بلکه این بازى‏ها سلول‏هاى مغزى را گول مى‏زنند و از نظر حرکتى نیز فقط چند انگشت کودک را حرکت مى‏دهند. ما هرچه در این مسیر حرکت کنیم و بازى‏ها را گسترش دهیم، انسان‏هایى را تحویل جامعه خواهیم داد که سرخورده، افسرده، غیر متحرک و غیر سازنده هستند و خوداتکایى آنها بسیار کم خواهد بود و ابتکار عمل نخواهند داشت. در حالى که براى جامعه، نیاز به انسان‏هایى خلاق، مبتکر و متفکر داریم.

راهکارهاى پیشنهادى:
اگر چنانچه قرار است از بازى‏هاى کامپیوترى استفاده شود، بهتر است بازى‏هاى تصویرى خلاق که کودکان باید به وسیله آنها، معماهایى را حل کنند، بیش از بازى‏هاى دیگر مورد توجه قرار گیرند. بازى دسته‏جمعى کودکان، با ابزارهاى تصویرى کمتر مسئله‏ساز است، این اسباب بازى‏ها، زمانى مخرب خواهند بود که کودک به تنهایى براى ساعات طولانى، غرق بازى شود. والدین وقت بیشترى را به کودک و نوجوان خویش اختصاص بدهند. هر قدر وقت‏گذارى و ارتباط صحیح بین والدین و فرزندان بیشتر باشد زمینه چنین بازى‏هایى کمتر فراهم مى‏شود، در غیر این صورت مقصر اصلى والدینى هستند که فرزندان خود را براى ساعات طولانى در مقابل تلویزیون، کامپیوتر، ویدئو، گیم، یا فیلم‏هاى ویدئویى رها مى‏کنند.
بهتر است که والدین همراه فرزندان خود بعضى از روزها به گردش بروند و در طبیعت به بازى‏هاى مورد علاقه آنها بپردازند تا انرژى عصبى و روانى آنان تخلیه شده و توجه آنها از بازى‏هاى رایانه‏اى منصرف شود، بهتر است با استدلال و منطق آسیب‏هایى را که کامپیوتر به کودکان و نوجوانان وارد مى‏آورد متذکر شوند.

پى‏نوشتها:
1) مهجور، روانشناسى بازى، ص‏15.
2) بهشتى، احمد، مبانى تربیت بدنى در اسلام، ص‏91. 
 
● نویسنده: مهرنوش‏ - اکبرى 

● منبع: ماهنامه - پیام زن - 1387 - شماره 200، آبان - تاریخ شمسی نشر 00/8/1387
 
http://bashgah.net/pages-52667.html

/ 0 نظر / 15 بازدید